Son texnalogiyalar

ChatGPT (Generative Pre-trained Transformer) dil modeli OpenAI tərəfindən hazırlanmış dil öyrənmə modelidir. Bu model istifadəçinin suallarına və ya daxiletmələrinə cavab vermək üçün istifadə olunur. ChatGPT öyrənilmiş məlumatlardan istifadə edərək insanların dilini başa düşmək və onlara cavab vermək üçün istifadə olunur. ChatGPT Transformer adlı dil modelindən götürülüb. Transformer, Google tərəfindən 2017-ci ildə buraxılmış bir dil modelidir və əvvəllər istifadə edilən dil modeli interfeyslərindən daha yaxşı nəticələr verdi. Transformator dilin işlənməsi üçün irəliyə doğru atılmış mühüm addımdır və sonrakı modellərə əsaslanır. ChatGPT, Transformerdən fərqli olaraq, əvvəlcədən hazırlanmışdır. Əvvəlcədən hazırlanmış modellər verilənlər əsasında hazırlanır və sonra müxtəlif tətbiqlərdə istifadə oluna bilər. Beləliklə, məşq vaxtı azalır və modelin performansı artır. ChatGPT internetdəki milyardlarla mətn sənədlərindən hazırlanır. Bu şəkildə model dilin işlənməsi üçün çox geniş biliyə malikdir. ChatGPT dil emalı üçün bir çox proqramda istifadə edilə bilər. Məsələn, chatbotlar, köməkçilər və ya sosial media proqramı. ChatGPT istifadəçinin suallarına cavab verə və ya istifadəçinin daxil etdiyi mətnləri tamamlaya bilər. Məsələn, istifadəçi "Bu gün hava necədir?" Əgər soruşsa, ChatGPT "Bu gün günəşli və istidir" deyə cavab verə bilər. Bundan əlavə, istifadəçi daxil etdiyi mətnin davamını da yaza bilər. Məsələn, istifadəçi "Dünəndən", ChatGPT "Dünən nə etdin?" davam edə bilər. ChatGPT dil emalı üçün mühüm addımdır və gələcəkdə daha çox tətbiqdə istifadə olunacaq. Əvvəlcədən hazırlanmış modellər arasında rəqabət Bu dilin effektivliyini artırır və bizə dilin işlənməsində daha yaxşı nəticələr əldə etməyə imkan verir. Xüsusilə, chatbotlar, köməkçilər və ya sosial media proqramı kimi proqramlar istifadəçilərə təbii dildən istifadə edərək qarşılıqlı əlaqə yaratmaq üçün əvvəlcədən hazırlanmış modellərdən istifadə edir. ChatGPT süni intellekt və maşın öyrənmə sahələrində də istifadə edilə bilər. Məsələn, məlumatların istehsalı və ya təbii dil emalı kimi sahələrdə ChatGPT-nin əvvəlcədən hazırlanmış məlumatlarından istifadə edərək daha yaxşı nəticələr əldə etmək mümkündür. Nəhayət, ChatGPT bugünkü texnologiya ilə dil emalında irəliyə doğru atılmış mühüm addımdır və gələcəkdə daha çox tətbiqdə istifadə olunacaq. Əvvəlcədən hazırlanmış modellər arasında rəqabətin artdığı bu sahədə ChatGPT performansı və öyrənilən məlumatları ilə diqqəti çəkir. Bu məqalə chatGPT tərəfindən yaradılmışdır :)

Google Trends Google tərəfindən təmin edilən pulsuz bir vasitədir və axtarış şərtləri və mövzularında populyarlıq və axtarış həcmini göstərir. Google Trends-dən istifadə etmək üçün aşağıdakı addımları izləyə bilərsiniz: Google Trends veb saytına keçin (https://trends.google.com/trends/) Axtarmaq istədiyiniz termini axtarış qutusuna yazın və axtarın. Axtarış nəticələri axtarış şərtlərinin populyarlığını göstərən qrafiklərlə göstərilir. Qrafiklər zamanla axtarış həcmini göstərir. Daha çox öyrənmək üçün "Kəşf et" bölməsinə klikləyin, məsələn, müəyyən bir ölkə və ya region üçün axtarış həcmi, ən populyar ölkələrə aid axtarış sözləri və ya oxşar axtarış sözləri. "Zamanla maraq" bölməsinə, zamanla axtarış həcminin dəyişməsini izləyə bilərsiniz. "Bölgəyə görə maraq" bölməsinə axtarış həcminin müəyyən bir bölgədə necə paylandığını görə bilərsiniz. "Əlaqədar sorğular" bölməsində axtarış şərtləri ilə əlaqəli oxşar axtarış şərtlərini görə bilərsiniz. Axtarış terminləri ilə bağlı oxşar mövzuları "Əlaqədar mövzular" bölməsində görə bilərsiniz. Google Trends axtarış meyllərini anlamaq və axtarış həcmini izləmək üçün çox faydalı vasitədir. SEO və PPC (pullu reklam) kampaniyaları üçün açar sözlər seçərkən də faydalı ola bilər.

Telegram-da istifadəçinin chat_id-sini tapmağın bir neçə yolu var. Bu yazıda sizə özümün və Telegram istifadəçilərinin çox istifadə etdiyi metodu göstərəcəyəm. Telegram-da axtarış sekmesine 'Get My ChatID' yazaraq axtarış etdiyiniz zaman Bot axtarış nəticələrində görünəcək. Bota daxil olun/başlayın və bunun müqabilində bot sizə chat_id-inizi göndərəcək. Telegram-da Qrup chat id-ni necə tapmaq olar? Telegram-da chat_id-sini öyrənmək istədiyiniz qrupa yuxarıda qeyd etdiyim 'Get My ChatID'i əlavə etməlisiniz, sonra admin olmalısınız və sonra /start mesajını göndərməlisiniz, bunun müqabilində bot qrup chat_id sini mesaj olaraq göndərəcəkdir

Baykar Bayraktar TB3, Türkiyədə yerləşən Baykar Müdafiə tərəfindən hazırlanmış qatlana bilən qanadlı, qısa mənzilli və yüksək manevr qabiliyyətinə malik silahlı pilotsuz uçuş aparatıdır (SİHA). [[reklam]] Bu qabaqcıl texnologiya SİHA üstün performans təmin etmək üçün hazırlanmışdır və Baykar Müdafiə tərəfindən istehsal edilmişdir. Bayraktar TB3 qatlana bilən qanadları və qısa mənzilli uçuş və manevr qabiliyyəti sayəsində yenilikçi bir SİHA-dır. Bayraktar TB3 təsir edici gövdə uzunluğu 8,35 metr, hündürlüyü 2,6 metr və qanad genişliyi 14 metr ilə təchiz edilmişdir. Ümumi uçuş çəkisi 1450 kq, yükgötürmə qabiliyyəti isə 280 kq-dır. Bu pilotsuz uçuş aparatı ən müasir TEI PD170 mühərriki ilə təchiz edilib. [[reklam]] Performans baxımından Bayraktar TB3 rəqibsizdir. Onun maksimal sürəti 160 düyündür və döyüş şəraitində yüksək manevr qabiliyyətini təmin edir. 125 knot normal kruiz sürəti və 24+ saat effektiv uçuş müddəti ilə uzun məsafəli missiyalar üçün idealdır. Ümumilikdə Baykar Bayraktar TB3 yüksək texnologiyası və yenilikçi xüsusiyyətləri ilə üstün performans və müasir müharibələrdə effektiv iştirak təklif edən qabaqcıl texnologiyalı pilotsuz hava vasitəsidir.

WhatsApp bu gün Azərbaycanda ən çox istifadə edilən mesajlaşma tətbiqidir. Marketinq kampaniyalarınızı, müştəri bildirişlərini və promosyon elanlarınızı WhatsApp üzərindən göndərmək — SMS-dən qat-qat effektiv nəticələr verir. Lakin bütün "toplu mesaj proqramları" eyni deyil. Bəziləri hesabınızı risk altına qoyur. Bəziləri isə tamamilə qanuni, Meta-nın rəsmi infrastrukturu üzərindən işləyir. Bu yazıda bu iki yanaşma arasındakı fərqi, riskləri və doğru proqramı seçməyin meyarlarını ətraflı izah edirik. WhatsApp Toplu Mesaj Nədir? Toplu mesaj (bulk messaging) — bir mesajı eyni anda çoxlu alıcıya göndərmə prosesidir. Biznes kontekstdə bu, kampaniya elanları, endirim bildirişləri, randevu xatırlatmaları, sifariş təsdiqlənmələri kimi məzmunları əhatə edir. WhatsApp-da toplu mesaj göndərməyin iki fərqli yolu mövcuddur — və aralarındakı fərq sizin üçün son dərəcə əhəmiyyətlidir. "Qeyri-rəsmi üsullarla göndərilən hər toplu mesaj hesabınızın daimi bloklanması riskini daşıyır. Meta-nın nəzarət sistemi 7/24 işləyir." Qeyri-Rəsmi vs. Rəsmi: Fərq Nədir? Bazarda "WhatsApp blast" adlanan proqramların böyük hissəsi qeyri-rəsmi, yəni WhatsApp-ın şərtlər sazişini pozaraq işləyir. Bu proqramlar WhatsApp Web-in protokolunu emulyasiya edir — bu isə texniki cəhətdən avtomatlaşdırma qadağasının birbaşa pozulmasıdır. Xüsusiyyət Qeyri-Rəsmi Proqramlar Rəsmi Cloud API Meta tərəfindən tanınma Qadağan Rəsmi tərəfdaş Hesab blok riski Çox yüksək Minimal (qaydalar gözlənilsə) Sonsuz mesaj göndərmə Var, lakin risklidir Limitlər var, lakin genişlənir Template tələbi Yoxdur Lazımdır (Meta bunu qoruyur) Analitika və hesabat Məhdud Tam: çatdırılma, oxunma, klik Uzunmüddətli davamlılıq Yüksək risk Sabit ⚠ Diqqət WhatsApp qeyri-rəsmi proqram istifadəsini aşkarladıqda nömrəni geri dönüşsüz bloklamağa hüququ var. Bu o deməkdir ki, illər boyu topladığınız müştəri bazası ilə əlaqə kəsilir. Müştərilər artıq sizə WhatsApp üzərindən çata bilmir. Rəsmi WhatsApp Cloud API Necə İşləyir? Meta 2021-ci ildə WhatsApp Cloud API-ni açıq istifadəyə verdi. Bu, bizneslərin WhatsApp-ı öz sistemlərinə inteqrasiya etməsinə imkan verən rəsmi infrastrukturdur. Cloud API üzərindən işləyən platformalar Meta-nın Rəsmi Texnologiya Tərəfdaşı (Official Tech Provider) kimi tanınır. Cloud API-nin əsas prinsipi belədir: göndərəcəyiniz mesajlar əvvəlcədən Meta tərəfindən template şəklində təsdiqlənir. Bu proses spam mühitinin qarşısını alır, alıcıları qoruyur və eyni zamanda biznesə etibarlı bir çatdırılma kanalı təmin edir. Template Sistemi Nədir? WhatsApp toplu mesaj göndərmək üçün əvvəlcə mesaj məzmununuzu Meta-ya təqdim etməlisiniz. Meta bu məzmunu Marketing, Utility (faydalı bildiriş) və ya Authentication (doğrulama) kateqoriyasında 24-72 saat ərzində yoxlayır. Təsdiqlənmiş template-lər ilə istədiyiniz zaman, istədiyiniz qədər müştəriyə göndəriş edə bilərsiniz. Yaxşı xəbər: müştəri sizə son 24 saat içində mesaj göndəribsə, o şəxslə sərbəst ünsiyyət qura bilərsiniz — template tələbi olmadan, pulsuz. Güvənli Toplu Mesaj Proqramında Olması Lazım Olan 7 Xüsusiyyət Meta Rəsmi Tərəfdaşlığı — platforma Meta tərəfindən rəsmi tanınmalıdır. Bu, ən əsas etibarlılıq göstəricisidir. WhatsApp Cloud API inteqrasiyası — API üzərindən işləmək, qeyri-rəsmi üsullara nisbətən hesab blok riskini minimuma endirir. Template idarəetməsi — platformadan birbaşa template yaratmaq, göndərmək, statusunu izləmək mümkün olmalıdır. Hədəflənmiş göndəriş (tag-based targeting) — bütün müştəriyə deyil, müəyyən seqmentə (məsələn: "VIP müştərilər", "Bakı") göndəriş etmək. Çatdırılma analitikası — hər mesajın çatıb-çatmadığı, oxunub-oxunmadığı real vaxtda izlənilməlidir. Göndəriş sürəti tənzimləməsi (throttling) — qısa müddətdə çox mesaj göndərmək şübhəli hesab edilir. Ağıllı sistem dəqiqədə optimal sayda göndəriş edir. Planlaşdırma funksiyası — kampaniyanı gələcək tarixə planlaşdırmaq, saat seçmək imkanı. Toplu Mesaj Xərcini Necə Hesablamaq Olar? WhatsApp toplu mesaj xərci iki hissədən ibarətdir. Bunu bilmədən "ən ucuz proqram" axtarışı sizi yanıltır. Xərc Strukturu 1. Platforma abunəliyi — istifadə etdiyiniz SaaS platformasının aylıq haqqı. Bu sabit xərcdir. 2. Meta mesaj rüsumu — hər göndərilən marketing mesajı üçün Meta öz haqını birbaşa sizin bank kartınızdan tutur. Azərbaycan üçün marketing mesajı başına təxminən ~0.086 USD-dir. Nümunə: 1,000 müştəriyə marketing mesajı göndərsəniz — yalnız Meta haqqı olaraq ~86 USD (≈150 AZN) ödəyirsiniz. Buna platforma haqqını əlavə edin. Bu xərci azaltmağın yolu var: alıcılar son 24 saatda sizə mesaj göndəribsə, həmin 24 saat ərzindəki cavab mesajları pulsuz sayılır. Utility (sifariş bildirişi, randevu xatırlatması) mesajları isə marketing mesajından xeyli ucuzdur. Azərbaycanda WhatsApp Toplu Mesaj üçün Ən Yaxşı Platforma Azərbaycan bazarında fəaliyyət göstərən, Meta-nın rəsmi tərəfdaşı olan və WhatsApp Cloud API-ni tam dəstəkləyən platformalar sırasında Soft10 öndə gəlir. Soft10, WhatsApp-a əlavə olaraq Instagram, Facebook Messenger, Telegram və Live Chat kanallarını vahid idarəetmə panelinə birləşdirən Azərbaycan mənşəli omnichannel CRM platformasıdır. Rəsmi Meta Texnologiya Tərəfdaşı statusuna malikdir. Soft10-un Toplu Mesaj Sistemi Platforma üzərindən göndərişin tam dövrəsi belə işləyir: Template yaradır, birbaşa Meta-ya göndərir, statusunu (Pending / Approved / Rejected) izləyirsiniz. Müştərilərə tag əlavə edirsiniz (VIP, şəhər, maraq sahəsi) — göndərişi bu taq-larla hədəfləyirsiniz. Göndərişi dərhal başladırsınız və ya gələcək tarix+saat üçün planlaşdırırsınız. Real-vaxt statistika: neçə nəfərə çatdı, neçəsi oxudu, neçəsində uğursuz oldu. Smart throttling: dəqiqədə 50 mesaj limiti ilə Meta-nın rate limit qaydalarına tam uyğun göndəriş. Tez-Tez Verilən Suallar Toplu mesaj göndərmək üçün WhatsApp Business App kifayət edirmi? Xeyr. WhatsApp Business App-dakı "Broadcast" funksiyası yalnız sizi kontakt olaraq saxlayan istifadəçilərə mesaj göndərir, hədəfləmə imkanı son dərəcə məhduddur. 256 nəfərlik limit var. Ciddi toplu göndəriş üçün Cloud API tələb olunur. Eyni anda neçə nəfərə mesaj göndərə bilərəm? Bu, Meta-nın hesabınıza verdiyi mesaj limitindən asılıdır. Yeni hesablar aylıq 1,000 unikal istifadəçi ilə başlayır. Meta Business hesabı təsdiqləndikcə limit artır. Enterprise hesabları üçün bu limit əhəmiyyətli dərəcədə yüksəkdir. Template rədd edilsə nə etməli? Meta rədd etmə səbəbini bildirir. Ən çox rədd səbəbləri: çox reklamçı dil tonu, yanlış kateqoriya seçimi, link olması. Mesajı sadələşdirib yenidən göndərmək əksər hallarda problemi həll edir. Müştəri toplu mesajdan çıxa bilərmi? Bəli. Müştəri istənilən vaxt "STOP" yazaraq abunəlikdən çıxa bilər. Meta bu mexanizmi məcburi edir. Platformalar da bunu avtomatik idarə edir. WhatsApp toplu mesaj GDPR/KVKK-ya uyğundurmu? Texniki infrastruktur (Cloud API) uyğundur. Amma siz müştərilərin WhatsApp üzərindən sizinlə əlaqə saxlamağa razılıq verdiyini sübut etməlisiniz. Opt-in prosesini düzgün qurmadan toplu mesaj göndərmək yasal risk yaradır. ✦ Nəticə: Doğru Seçim Nədir? WhatsApp toplu mesaj üçün yeganə güvənli yol Meta-nın rəsmi Cloud API infrastrukturunu istifadə etməkdir. Qeyri-rəsmi proqramlar qısa müddətli zaman qazandırır, lakin hesabınızı, müştəri bazanızı və brendinizin etibarını risk altına qoyur. Platforma seçərkən diqqət etməli olduğunuz üç əsas meyar: Meta rəsmi tərəfdaşlığı, Cloud API inteqrasiyası və template idarəetmə sistemi. Bu üç şərt varsa, platform güvənlidir. Soft10 ilə Toplu Mesajlaşmanı Sınayın Meta-nın rəsmi tərəfdaşı olaraq WhatsApp, Instagram, Facebook, Telegram və Live Chat kanallarını vahid paneldə idarə edin. Pulsuz Sınaq Başlat